Менің сабағымда оқушыға «өзім байқап көрсем бола ма?» дегізетін нәрсе — дайын ережені жаттату емес, өзі жасап көруге мүм...
Менің сабағымда оқушыға «өзім байқап көрсем бола ма?» дегізетін нәрсе — дайын ережені жаттату емес, өзі жасап көруге мүмкіндік беру
.7-сыныпта есімше мен көсемше тақырыбында мен тақтаға ереже жазбадым. Алдымен оқушыларға екі сөйлем бердім: «Оқыған бала кітапты жапты» және «Оқып отырған бала кітапты жапты».
Сосын: «Айырмашылығы неде? Өздерің байқап көріңдерші» дедім.Оқушылар бір-бірімен талқылап, өздері ережені тапты. Бір оқушым: «Апай, өзім байқап көрсем бола ма? Мен өз мысалымды ойлап таптым» деді. Ол тақтаға шығып, өз мысалын жазды. Сыныптың бәрі оны қолдап, өз мысалдарын айта бастады.Сол сәтте түсіндім: оқушыға дайын жауапты бергенше, «өзің байқап көр» деу — әлдеқайда күшті екен. Өзі тапқан ереже ешқашан ұмытылмайды.
Менің әдісім: алдымен мысал, сосын сұрақ, сосын оқушының өзіне мүмкіндік беру.
ЖИ дәуірінде мен оқушыға ЖИ-ге тапсырып жібере алмайтын үй тапсырмасын беремін.7-сыныпта қазақ тілінен есімше мен көсемш...
ЖИ дәуірінде мен оқушыға ЖИ-ге тапсырып жібере алмайтын үй тапсырмасын беремін.7-сыныпта қазақ тілінен есімше мен көсемше тақырыбында мынадай тапсырма бердім: «Үйдегілеріңмен 5 минут сөйлес. Олардың сөйлеген сөзінен есімше мен көсемше бар 5 сөйлемді жазып ал. Кім, қашан, қандай жағдайда айтты — сонымен қоса жазып кел.»ЖИ мұны жасай алмайды, өйткені бұл — оның өз үйі, өз отбасы, өз өмірі. Оқушы дайын жауапты көшіре алмайды, өзі тыңдап, өзі жазып келеді.Нәтижесі: ертеңіне оқушылар бір-бірімен жарысып, кім көбірек мысал тапқанын айтып келді. Біреуі әжесінің, біреуі әкесінің сөзін жазып келіпті. Тапсырманы «орындау» емес, «зерттеу» деп қабылдады.Қорытынды: ЖИ дәуіріндегі ең жақсы үй тапсырмасы — көшіруге болмайтын, тек өзің көріп, өзің тыңдап, өзің жасаған тапсырма екен.
7-сыныпта қазақ тілі сабағында есімше мен көсемше тақырыбын өтіп жатқанда бір оқушым: «Апай, мұны не үшін оқуымыз керек?...
7-сыныпта қазақ тілі сабағында есімше мен көсемше тақырыбын өтіп жатқанда бір оқушым: «Апай, мұны не үшін оқуымыз керек? Өмірде керек емес қой» деп сұрады.Мен жоспар бойынша ережені түсіндіріп жатқан едім. Сол сұрақ мені тоқтатты. Жоспарды бірден өзгертіп, ережені емес, өмірден мысал айттым: «Оқыған бала» мен «оқып отырған бала» — екі түрлі адам. Бір сөзді дұрыс қолданбасаң, ойың да бұрмаланып кетеді.Сол сәтте сыныптың бәрі тынышталып, тыңдай бастады. Оқушы «аа, түсіндім» деді. Сол күннен кейін мен грамматиканы жаттатумен емес, сөйлеу арқылы түсіндіретін болдым. Сол сұрақ сабағымның бағытын өзгертті.
7-сыныпта қазақ тілі сабағында есімше мен көсемше тақырыбын өтіп жатқанда бір оқушым: «Апай, мұны не үшін оқуымыз керек?...
7-сыныпта қазақ тілі сабағында есімше мен көсемше тақырыбын өтіп жатқанда бір оқушым: «Апай, мұны не үшін оқуымыз керек? Өмірде керек емес қой» деп сұрады. Сыныптың бәрі күліп, маған қарады.Оқушыға айтқан жауабым:
«Есімше мен көсемшені емтихан үшін емес, өз ойыңды дәл жеткізу үшін оқып жүрсің. «Оқыған бала» мен «оқып отырған бала» — екі түрлі адам. Бір сөзді дұрыс қолданбасаң, ойың да бұрмаланып кетеді. Қазақша таза, дәл сөйлей білу — сенің күшің.»Ішімде қалған шынайы жауабым:
Шынымды айтсам, ішімнен «қойшы, кейде өзім де шаршап, осының бәрін не үшін деп ойлаймын» дедім. Бірақ оны оқушыға айтпадым. Өйткені ол сұрақ — оның түсінгісі келетінін білдіреді. Жаттағысы келмей, мағынасын білгісі келеді.Нәтиже:
Сол сұрақтан кейін сабақты ереже жаттатумен емес, өмірден мысалмен түсіндірдім. Оқушы «аа, түсіндім» деді. Сол күннен кейін ол сабаққа қызыға қатыса бастады.Қорытынды:
Оқушы «не үшін?» деп сұраса — бұл қарсылық емес, түсінуге деген талпыныс екен.
7-сыныпта қазақ тілі сабағында оқушылар есімше мен көсемшені шатастырды. «Оқыған оқушы» мен «оқып отырған оқушы» деген с...
7-сыныпта қазақ тілі сабағында оқушылар есімше мен көсемшені шатастырды. «Оқыған оқушы» мен «оқып отырған оқушы» деген сөйлемдердегі айырмашылықты түсінбеді. Ережені жаттаса да, мәтіннен тауып, өздері мысал келтіргенде қателесті. 22 оқушының 15-і есімше мен көсемшені ажырата алмады.
Мен не істедім:
Ереже жаттатудың орнына «Әрекетті көрсет» әдісін қолдандым.Қимылмен түсіндірдім: Тақтаға екі баған сыздым — «Қандай?» және «Қалай? Не істеп?». «Оқыған кітап» — Қандай кітап? — есімше«Оқып отырған бала» — Не істеп отыр? — көсемше Суретпен жұмыс: Сыныптың суретін көрсетіп, оқушылардан «отырған оқушы», «отырып сөйлеген оқушы» деп сөйлем құрастырдым.
Жұптық жұмыс: Бір оқушы қимыл көрсетеді — «кітап оқып отыр», екіншісі сипаттайды — «кітап оқып отырған бала» және «оқыған бала» деп екі нұсқасын жазады.
Әр сабақтың соңында 5 минуттық «Тап және дәлелде» — мәтіннен 3 есімше, 3 көсемше тауып, неге олай екенін дәлелдейді.
Бұл жұмысты 2 апта бойы әр сабақта қолдандым.Нәтиже:
1 аптадан кейінгі жазба жұмыста есімше мен көсемшені шатастырған оқушы саны 15-тен 4-ке түсті. Оқушылар «Қандай?» және «Не істеп?» сұрақтары арқылы өздері ажырата бастады.
Бұрын сабақта үндемей отыратын оқушылар да қимыл көрсетіп, сөйлем құрауға қызыға қатысты.Менің қорытындым:
Есімше мен көсемшені ереже жаттатып емес, қимыл, сурет және сұрақ арқылы түсіндіргенде оқушылар тез әрі берік меңгереді екен.