ФАНФИК ЖАЗУ

Шығармашылық жұмыстың бір түрі – фанфик жазу Креативтілік – адал ізденіс, шығармашылық дарын мен өзіндік қабілеттің тоғысқан көрінісі. Ол – тұлғаның стандартты емес, тың әрі баламалы шешімдер қабылдай алудағы терең азаматтық пен интеллектуалдық қасиеттерін айқындайды. Философия мен психология ғылымдарында «креативтілік» категориясын зерттеуде төрт негізгі бағыт сараланады: Креативтілік – шығармашылық процесс: Ойлау мен ізденістің үздіксіз динамикасы; Креативтілік – шығармашылық өнім: Жаңа, бірегей дүние құруға бағытталған әрекет нәтижесі; Креативтілік – интеллектуалдық қабілет: Күрделі тапсырмаларды шешудегі танымдық дарын; Креативтілік – тұлғалық категория: Мінез-құлық пен өзіндік ұстанымның даралық ерекшелігі. Тұлғаның креативтілігін дамыту оқу-тәрбие процесін басқаруды көздейді. Шығармашылық атмосфераны қалыптастыру үшін жағымды жағдай туғызу қажет. Көптеген ғалымдардың пікірінше, әр баланың туа біткен шығармашылық мүмкіндігі болады, ал креативтілікті дамыту тек шығармашылық әрекет үстінде жүзеге асады. Демек, шығармашылық даралықты қалыптастыру әлеуметтік орта шарттарына тікелей тәуелді. Мектеп білім беру әдістері мен танымдық процесті ұйымдастыру тәсілдері арқылы баланың креативтілігін ынталандырады. Ал оны дамытудың басты шарттарының бірі – қауіпсіз, жайлы психологиялық орта. Әдебиет сабағында оқушының шығармашылық қабілетін қалай дамытуға болады? Мұғалім, ең алдымен, екі маңызды мәселеге көңіл бөлгені жөн: Мақсаттың айқындығы: Алға қойған мақсат оқушыға түсінікті әрі нақты болуы тиіс; Ынталандыру және бағалау: Нәтиже сараланып; оқушыны қызықтыру, тартылуын қамтамасыз ету, қолдау, марапаттау мен мақтау жүйелі жүргізілуі керек. «Қазақ әдебиеті» пәні бойынша оқу бағдарламасында көркем мәтін негізінде жүргізілетін шығармашылық жұмыстардың мынадай түрлері қарастырылған: а) Автор стиліне жақын шығармашылық жұмыс дайындау; ә) Көркем мәтін ішіне авторлық идеяға, оқиғаға, кейіпкер табиғатына қайшы келмейтіндей етіп «өз мәтінін» енгізу; б) Мәтінде кездеспейтін кейіпкерлердің монологы мен диалогын жазу; в) Кейіпкерлердің портретін өзі жасау, тура мінездемені толықтыру; г) Автор шығармасынан өзгеше, тың көркемдік шешім табу. Орта буын оқушыларының «сипаттап жаз», «дамытып жаз», «шығармашылық жұмыс жаса» сияқты тапсырмаларға деген қызығушылығын арттырудың тиімді жолы – фанфик жазу. Фанфик әдісін пайдалана отырып, жазылым дағдысын дамыту үшін төмендегідей тапсырма түрлерін ұйымдастыруға болады: Шығармадан тыс қалған көрініс: Оқушыларға «Осы шығармада тағы қандай оқиға болуы мүмкін еді?» деген бағыттаушы сұрақ қою арқылы оқиғаны толықтырып жазғызу. Жалғастырып жазу: «Шығарма кейіпкерлерінің тағдыры әрі қарай қалай өрбуі мүмкін?» деген сауал төңірегінде сюжетті созбақтау. Фокусты ауыстыру: Қосалқы кейіпкерге басымдық беріп жазу. «Бұл кейіпкердің шығармадағы орны қандай? Ол болмағанда оқиға желісі қалай өзгерер еді?» деген сұрақтар төңірегінде талдау. Моральдық қайта бағдарлау: Жағымды кейіпкерді жағымсыз қырынан көрсету немесе керісінше. Жанрлық трансформация: Шығарманың белгілі бір эпизодын газет мақаласы, пьеса түрінде қайта жазу немесе комедиялық сюжетті трагедияға (не керісінше) айналдыру. Кроссовер: Әртүрлі шығарма кейіпкерлерін бір сюжетке тоғыстырып, олардың арасындағы диалогті құрастыру. Қорытындай айтқанда, француз әдебиеттанушысы Ролан Барт айтқандай: «Оқу – жазудың жолсерігі болуы тиіс». Фанфик жазу әдісі дәл осы идеяны іс жүзінде жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Оқушы көркем шығарманы терең оқып, талдау арқылы өзінің жазылым дағдысын жаңа деңгейге көтереді. Автор стилін сақтай отырып, сюжетті дамыту немесе тың көркемдік шешім табу – оқушының бойындағы туа біткен креативтілікті оятады. Бұл тәсіл әдебиет сабағын қызықты етіп қана қоймай, оқушыны стандартты емес шешімдер қабылдай алатын тапқыр, ізденімпаз тұлға ретінде қалыптастырады.